همزمان با آغاز هفته پژوهش، کارگاه آموزشی ̎ مدیریت چند منظوره جنگل های هیرکانی ̎ روز شنبه مورخه 4/9/96 به همت انجمن علمی گروه جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و پروژه هیرکانی و با حضور مدیریت و مشاوران آموزش و ظرفیت سازی، بسیج جوامع محلی و تعارض انسان و حیات وحش پروژه هیرکانی و جمعی از دانشجوان رشته های محیط زیست و منابع طبیعی در سالن استاد شهریاری دانشکده علوم جنگل این دانشگاه برگزار شد.

 

در ابتدای کارگاه دکتر شتایی، ریاست دانشکده علوم جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ضمن خیر مقدم گویی به مهمانان و دانشجویان، مباحثی را در رابطه با جنگلداری بعد از تنفس ارائه کرد. وی ضمن اشاره به این نکته که مدیریت جنگل های هیرکانی بحث پیچیده و دشواری است گفت که حوزه های مختلف بیولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی و بحثهای جانبی، ما را مجاب می‌کند تا در مدیریت این جنگل ها تمام ملاحضات و توان خود را جهت مدیریت همراه و همساز با طبیعت به کار ببریم. لذا در راستای این فرآیند مدیریتی باید منافع مردم و حتی جنگل را نظر بگیریم. شتایی ضمن تبریک هفته پژوهش و تشکر از انجمن جنگلداری برای همکاری با تیم پروژه جهت برگزار شدن این کارگاه افزود: رسالت اصلی دانشگاه ها در وهله اول آموزش و پژوهش است و اکنون با عملکرد دانشگاه ها وظیفه سومی نیز تحت عنوان دانشگاه کارآفرین مطرح می باشد، و انتظار می رود که پروژه مدیریت چند منظوره جنگل های هیرکانی بحث کارآفرینی برای  فارغ التحصیلان دانشگاهی را بعنوان یک رویکرد در برنامه کاری خود لحاظ نماید.

 

در بخش اول کارگاه داریوش بیات مدیر ملی پروژه هیرکانی، به ارائه گزارشی در خصوص مفاهیم پروژه هیرکانی، جنگلداری اجتماعی و فعالیت های انجام شده در پایلوت های محل فعالیت این پروژه پرداخت. بیات افزود: چارچوب پروژه مدیریت چند منظوره جنگلهای هیرکانی با هدف حفظ تنوع زیستی همراه است. که سازمان جنگل،UNDP و GEF بصورت مشترک این پروژه را انجام می‌دهند. و هدف این است که در سایتهای پروژه الگو سازی صورت بگیرد. ایشان پیرو صحبت های دکتر شتایی پیرامون ایجاد کارآفرینی در دانشگاه ها افزود: به منظور ایجاد کارآفرینی در سطح دانشگاه ها ابتدا بایستی پتانسیل ها و خدمات جنگل را بشناسیم. چرا که آنچه در جنگل ها وجود دارد تولیدات و خدماتی است که ما می‌توانیم از آنها بهره ببریم.

وی در ادامه با اشاره به بحث های تولید آب در جنگل، تنوع زیستی، گیاهان و حیات وحش و همچنین سیلاب و روان آب ها بر اثر تخریب های صورت گرفته گفت: این مسائل برای ما بسیار حائز اهمیت بوده و اگر در جنگل غیر از تولید چوب سایر خدماتش را هم ببینیم می‌توانیم با ایجاد اشتغال و تامین معیشت آن را مدیریت کرده و جهت پایداری محیط زیست گام های موثری برداریم. این خدمات می تواند شامل خدمات فرهنگی، تصمیمی، تدارکاتی و نهایتا حمایتی باشد که در ذیل هریک از اینها یک زیرخدماتی وجود دارد. وی از بین رفتن پوشش گیاهی در برخی از نقاط از جنگل را یک مشکل عنوان کرد و گفت: در برخی از نقاط جنگل به دلیل تعدد زیاد دام درختان به سن دیر زیستی رسیده که خشک شده و به زمین می‌افتند و پس از آن متاسفانه هیچ تجدید حیاتی درآن نقاط صورت نمی گیرد. وی همچنین عواملی همچون: ساخت و ساز بی رویه، گردشگری بدون ضابطه، احداث سد، پرورش ماهی، برداشت چوب، چرای بیش از حد دام، احداث جاده یا طرح های عمرانی را از جمله فشارهای عدیده بر سطح جنگل های هیرکانی عنوان کرد. و یکی از فعالیت های که توسط این پروژه صورت گرفته شناسایی  همین تهدیدات و تخریب ها در جنگل بوده است.

 

مدیر ملی پروژه هیرکانی اذعان کرد، هدف پروژه هیرکانی حفظ تنوع زیستی و تغییر مدیریت وابسته به چوب، به مدیریت چند منظوره است، تا با این اهداف ما بتوانیم از کلیه ظرفیت های جنگل (گیاهان دارویی، گردشگری، بهره برداری پایدار،پارک جنگلی) استفاده کنیم. اما انجام این فعالیت ها نیازمند آن است ذینفعانی را که بطور مستقیم جهت تامین ‌معیشت خود از جنگل ها بهره برداری می‌کنند شناسایی کنیم و کاری کنیم که منافعشان از منابع دیگری غیر از بهره برداری مستقیم تامین گردد در این صورت می توانیم منابع را حفظ کنیم .

 

 

در ادامه مفاهیمی مانند جنگلداری چند منظوره اجتماع محور، تعریف مشارکت و راهکارهای اجرایی مشارکت عمیق، خدمات اکوسیستمی جنگل های هیرکانی و پرداخت به ازای آنها، حفاظت مشارکتی و بهترین راهکارهای حفاظت از حیات وحش توسط تیم مشاوران پروژه مدیریت چندمنظوره جنگل های هیرکانی به شرکت کنندگان در این کارگاه آموزش داده شد.