نشست مشترک کمیته هماهنگی محلی دو پروژه مدیریت چند منظوره جنگل های هیرکانی و مدیریت جامع حوزه آبخیز پایلوت چهل چای در روز دوشنبه مورخه 10/10/97 با حضور مهندس لطفی معاونت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، دکتر کرمی معاونت پروژه هیرکانی، فرماندار مینودشت، مدیران و کارشناسان دستگاه های دولتی عضو این کمیته هماهنگی در محل فرمانداری شهرستان مینودشت برگزار شد.

در این نشست عبدالرحیم لطفی معاونت آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و مدیر طرح جامع حوزه آبخیز چهل چای ابتدا مطالبی را در خصوص پروژه هیرکانی عنوان کرد. لطفی اشاره ای به همزمانی آغاز این دو پروژه داشت و گفت: پروژه هیرکانی و پروژه مدیریت جامع حوزه آبخیز بصورت همزمان کار خود را آغاز کردند و این پروژه بدنبال آن است تا با بهره مندی از روش اجتماع محور یک الگوی نوین مدیریتی ایجاد نماید که با استفاده از آن بتوان جنگلها را مدیریت نمود و بصورت پایدار از آنها بهره برداری کرد. ایشان ادامه داد، این پروژه اقدامات خوبی در چهار پایلوت شمال کشور انجام داده است که یکی از این پایلوت ها حوزه آبخیز چهل چای است.

لطفی ادامه داد، تمام مشکلاتی را که در همه جنگل های استان گلستان وجود دارد می‌توان بصورت یکجا در حوزه چهل چای مشاهده کرد و اگر ما بخواهیم با همان شیوه سابق از منابع حوزه بهره برداری کنیم و با این نگاه برای سرزمین کاری انجام دهیم با مشکلات زیادی مواجه خواهیم شد. با توجه به مشکلات حاکم در این حوزه، چهل چای پایلوت مشترک این دو طرح معرفی شد تا با استفاده از رویکرد مشارکتی به کمک همه ذینفعان بتوانیم در حوزه کارهای خوبی را انجام دهیم.

در ادامه جلیل کرمی معاون پروژه مدیریت چند منظوره به ارائه دستاوردهای پروژه پرداخت.کرمی هدف از تشکیل این جلسه را انتقال تجربیات و درس آموخته های پروژه هیرکانی به پروژه مدیریت جامع آبخیز عنوان کرد و گفت: پروژه هیرکانی به دنبال این هدف است تا اقداماتی را که در این پروژه در نظر دارد به نتایج مطلوبی برساند و کمک کند تا حوزه آبخیز چهل چای از شرایطی که دارد به سمت شرایط بهتری سوق داده شود.

کرمی در ادامه موضوعاتی چون حفظ تنوع زیستی در پهنه جنگل های هیرکانی، تغییر مدیریت وابسته به چوب به مدیریت چند منظوره جنگل، بهره مندی از کلیه ظرفیت های موجود در حوضه در حد توان اکولوژیک، بهره مندی جوامع محلی از منافع موجود در حوزه، بهره مندی از کلیه ظرفیت های انسانی در برنامه ریزی حوزه را از اهداف پروژه مدیریت چند منظوره مطرح کرد و گفت: این اهداف فقط در سطح حوزه بوده که در طی چند سال گذشته از کلیه ذینفعان برای برنامه ریزی ، تصمیم گیری و تصمیم سازی در این طرح استفاده کردیم و نتیجه آن کتابچه ای شد با عنوان مدیریت تلفیقی یکپارچه برای حوزه آبخیز که برنامه های آن براساس نظر کلیه کارشناسان ادارات مربوطه در این شهرستان تهیه شد و به ادراه کل منابع طبیعی ارائه شده که پس از بررسی و اعلام نظر این سند نهایی خواهد شد.

 

وی در ادامه صحبت های خود افزود، رویکرد پروژه هیرکانی یک رویکرد اکوسیستمی است و نگاه تک بعدی به جنگل ندارد. در یک اکوسیستم هر انسان جز اون اکوسیستم به شمار می‌رود و میتواند نقش مفید و مخربی داشته باشد. بنابراین هدف ما این بود که با استفاده از محصولاتی چون گردشگری، محصولات فرعی و غیرچوبی جنگل، تولید آب، جذب کربن، کنترل سیلاب، آموزش و سایر عوامل دیگر جنگل بعنوان منابعی جهت تامین معیشت مردم منطقه استفاده کنیم همه این خدمات جنگل را در برنامه های این پروژه در نظر گرفتیم و برای آنها برنامه ریزی کردیم که چگونه از این برنامه ها به نفع جنگل و جوامع محلی که در این منطقه وجود دارند استفاده کنیمکارهای زیادی در پایلوت ها انجام شده. و این فعالیت ها براساس نیازی بوده که جوامع محلی آن مناطق احساس کردند به آنها نیاز دارند و پروژه هیچگونه برنامه ای به آنها ارائه نداده است و تیم پروژه  فقط بعنوان یک تسهیلگر اینها را کنار همدیگر جمع کرد و خودشان صحبت کردن، مشکلاتشان را مطرح کردن و بدنبال راهکار بودند. لذا دیدگاه ما براین است که افراد باید خودشان احساس نیاز کرده و حرکت بکنند تا این فعالیت پایدار باشد کسی که خودش حرکت نکند و بدنبال موضوعات نرود هیچ وقت فعالیتش پایدار نخواهد بود و نمیتواند به نتیجه مطلوبی برسد. این فعالیت ها سبب شده تا پیشرفت اقتصادی در سطح جوامع محلی در سالهای اخیر روند رو به رشدی داشته باشد.

سپس در ادامه دکتراسدی مشاور طرح مدیریت جامع مطالبی را در خصوص اقدامات انجام شده در طرح چهل چای ارائه کردند. اسدی گفت: ما در پروژه مدیریت جامع ابتدا بعد از شناسایی شرایط حوزه و تهیه نقشه های لازم مرحله تجزیه و تحلیل ذینفعان در حوزه انجام دادیم و به تناسب کلیه ذینفعانی دولتی، غیردولتی و سمنها را مشارکت دادیم. اما از چند دهه جلوتر موفقیت پروژه ها علاوه براین که هزینه زمان و کیفیت داشته باشند یک بعد اصلی به آن اضافه شده و آن هم رضایت ذینفعان است یعنی اگر رضایت ذینفعان در پروژه ای جلب نشود شاید آن پروژه با شکست مواجه بشود همانطور که در طرح هیرکانی مشارکت شکل گرفته و توانستند به نتایج خوبی دست پیدا کنند و این یک نمونه بارز است. اما فرایند تجزیه و تحلیل ذینفعان مراحل مختلفی دارد. مشاور طرح مدیریت جامع حوزه آبخیز چهل چای تصریح کرد، برای ذینفعان و اولویت بندی آنها روشهای زیادی وجود دارد، و ما در این پروژه از مدل ماتریس قدرت علاقه ای استفاده کردیم و تمام ذینفعانی که می توانند توی حوزه وجود داشته باشند به چهار بخش مختلف تقسیم می‌شوند که به ذینفعان اصلی یا کلیدی که در راس قرار دارند، ذینفعان ثانویه، ذینفعان اولیه و ذینفعان کم اهمیت تقسیم می‌شوند. اما در این پروژه بر اساس تجزیه تحلیلی که انجام دادیم اهداف و استراتژيهایی را هم در نظر گرفتیم که شامل چهار موضوع اساسی موجود در حوزه یعنی حفظ، احیا و بهره برداری از جنگل های حوزه، ساماندهی و مدیریت اراضی زراعی شیبدار، ارتقاء معیشت و رفاهی به لحاظ اقتصادی و اجتماعی و ساماندهی چرای دام بوده است. 

در ادامه حسین قنبری مدیر آب منطقه ای شرق گلستان در این نشست ضمن استقبال از پروژه های سازمان جنگل افزود یکی از راه های کنترل بارندگیها ایجاد فضای سبز است، و همه دستگاه ها علاقمند هستند تا در راستای حفظ منابع آنچه را که می‌توانند انجام دهند، اما مهم است که توقعات این پروژه ها از سایر سازمانها بصورت شفاف اعلام و مطرح شود و نظرات دستگاه ها احصاء شده و سپس در جهت رسیدن به اهداف مشارکت کرده وکمک کنیم کارها بخوبی انجام شود لذا اینکه روی الزامات قانونی نیز بیشتر کار انجام شد.

سپس سید رضا طباطبائی فرماندار مینودشت به سخنرانی پرداخت. طباطبائی گفت: با توجه به وضعیت فعلی محیط زیست بهتر است با آسیب شناسی آنچه که تاکنون انجام شده به ساماندهی منابع بپردازیم و کاری کنیم که پروژه ها منسجم تر و مستحکم تر انجام شوند. ایشان ادامه اقدامات در دست اجرا در حوزه های آبخیز کاری بسیار ضروری و لازم است که با اجرای این پروژه ها باید جنگلها و آب که سرمایه های ملی محسوب می‌شوند حفظ شوند و همه ما نیز به این باور رسیده ایم که این کار تنها از طریق مشارکت مردم انجام می‌شود بنابراین همه ذینفعان اعم از دولتی و غیردولتی باید دراین راستا گام بردارند و آن را به فال نیک بگیرند که یک برنامه ریزی منسجم و دقیقی در این راستا انجام شود.

 

فرماندار مینودشت گفت: اگر بخواهیم جنگل را نجات دهیم و وضعیت فعلی محیط زیست در شمال کشور سامان بگیرد باید طرح های آبخیزداری را جدی بگیریم و نقش مردم را دقیق تر مد نظر قرار داده و سایر ذینفعان اعم از دولتی و غیر دولتی فعال شوند لذا اینکه انتظارات این طرح ها از ادارت نیز باید بصورت مشخص و شفاف مطرح شود، برای این کار مجریان این طرح میتوانند جلسات متعددی برگزار نمایند و دستگاه هایی که درگیر این طرح هستند کمک بکنند و نقش مردم در این خدمت بسیار حائز اهمیت می باشد.